Láìpẹ́ yìí, atẹ́gùn inú agolo ti fa àfiyèsí láti ọ̀dọ̀ àwọn ọjà mìíràn tí wọ́n ṣèlérí láti mú ìlera àti agbára sunwọ̀n síi, pàápàá jùlọ ní Colorado. Àwọn ògbógi CU Anschutz ṣàlàyé ohun tí àwọn olùṣelọ́pàá ń sọ.
Láàárín ọdún mẹ́ta, atẹ́gùn inú agolo fẹ́rẹ̀ẹ́ wà nílẹ̀ bí atẹ́gùn gidi. Ìbéèrè tó pọ̀ sí i nítorí àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19, àwọn àdéhùn “Shark Tank” àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ láti ọ̀dọ̀ “The Simpsons” ti mú kí iye àwọn agolo aluminiomu kékeré tó wà lórí àwọn ṣẹ́ẹ̀lì láti ilé ìtajà láti ilé ìtajà oògùn sí àwọn ilé epo pọ̀ sí i.
Boost Oxygen ní ju 90% ti ọjà atẹ́gùn inú ìgò lọ, pẹ̀lú títà tí ń pọ̀ sí i nígbà gbogbo lẹ́yìn tí ó gba ìfihàn òtítọ́ ìṣòwò “Shark Tank” ní ọdún 2019.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àmì ìkọ̀wé náà sọ pé àwọn ọjà náà kò ní ìtẹ́wọ́gbà láti ọ̀dọ̀ Ìgbìmọ̀ Oúnjẹ àti Oògùn, wọ́n sì wà fún lílo eré ìdárayá nìkan, ìpolówó náà ṣèlérí pé ìlera wọn yóò dára síi, yóò mú kí eré ìdárayá wọn sunwọ̀n síi àti ìrànlọ́wọ́ láti mú kí ibi gíga wọn sunwọ̀n síi, láàárín àwọn nǹkan mìíràn.
Àkójọ náà ń ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn ìyípadà ìlera lọ́wọ́lọ́wọ́ nípasẹ̀ àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti CU Anschutz.
Colorado, pẹ̀lú àwùjọ ìgbádùn tó pọ̀ níta gbangba àti àwọn ibi ìṣeré gíga rẹ̀, ti di ọjà tí a ń fẹ́ fún àwọn táńkì atẹ́gùn tó ṣeé gbé kiri. Ṣùgbọ́n ṣé wọ́n ṣe é?
“Àwọn ìwádìí díẹ̀ ló ti ṣe àyẹ̀wò àwọn àǹfààní ìfàmọ́ra atẹ́gùn fún ìgbà kúkúrú,” Lindsay Forbes, MD, ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ní Ẹ̀ka Ìṣègùn Ẹ̀dọ̀fóró àti Ìtọ́jú Tó Pàtàkì ní Ilé Ẹ̀kọ́ Ìṣègùn ti Yunifásítì Colorado sọ. “A kò ní ìwífún tó,” Forbes sọ, ẹni tí yóò dara pọ̀ mọ́ ẹ̀ka náà ní oṣù Keje.
Èyí jẹ́ nítorí pé a nílò atẹ́gùn tí a kọ sílẹ̀ fún àwọn dókítà fún ìgbà pípẹ́, tí FDA ń ṣàkóso, ní àwọn ibi ìtọ́jú fún ìgbà pípẹ́. Ìdí kan wà tí a fi ń fi ránṣẹ́ lọ́nà yìí.
“Nígbà tí a bá fa atẹ́gùn sínú ẹ̀jẹ̀, ó máa ń rìn láti inú ẹ̀rọ atẹ́gùn sínú ẹ̀jẹ̀, hemoglobin sì máa ń gbà á,” ni Ben Honigman, MD, ọ̀jọ̀gbọ́n tó ti ṣiṣẹ́ ní ìtọ́jú pajawiri sọ. Lẹ́yìn náà, hemoglobin máa ń pín àwọn ohun tí a fi ń mú atẹ́gùn yìí káàkiri ara, èyí sì máa ń jẹ́ ìlànà tó gbéṣẹ́ tí kò sì ní dẹ́kun.
Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn Forbes, tí àwọn ènìyàn bá ní ẹ̀dọ̀fóró tó dáa, ara wọn lè máa rí i dájú pé ìwọ̀n atẹ́gùn tó wà nínú ẹ̀jẹ̀ wọn kò pọ̀ tó. “Kò sí ẹ̀rí tó tó pé fífi atẹ́gùn tó pọ̀ sí i kún ìwọ̀n atẹ́gùn tó wà déédéé ń ran ara lọ́wọ́ nípa ti ara.”
Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn Forbes, nígbà tí àwọn òṣìṣẹ́ ìlera bá ń fún àwọn aláìsàn tí ìwọ̀n atẹ́gùn wọn kéré ní atẹ́gùn, ó sábà máa ń gba ìṣẹ́jú méjì sí mẹ́ta ti ìfiránṣẹ́ atẹ́gùn láìdáwọ́dúró kí a tó rí ìyípadà nínú ìwọ̀n atẹ́gùn aláìsàn náà. “Nítorí náà, mi ò ní retí pé fífún un ní atẹ́gùn kan tàbí méjì láti inú agolo náà yóò fún ẹ̀jẹ̀ tí ń ṣàn láti inú ẹ̀dọ̀fóró ní atẹ́gùn tó láti ní ipa tó dára.”
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn olùpèsè àwọn ọ̀pá atẹ́gùn àti àwọn sílíńdà atẹ́gùn máa ń fi àwọn òróró pàtàkì olóòórùn dídùn bíi peppermint, osàn tàbí eucalyptus kún atẹ́gùn. Àwọn onímọ̀ nípa ẹ̀dọ̀fóró sábà máa ń dámọ̀ràn pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe mí àwọn epo náà, nítorí wọ́n máa ń sọ pé ó lè fa ìgbóná ara àti àléjì. Fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àwọn àrùn ẹ̀dọ̀fóró kan, bíi ikọ́ ẹ̀gbẹ tàbí àrùn ẹ̀dọ̀fóró onígbà pípẹ́, fífi epo kún un lè fa ìgbóná ara tàbí àmì àrùn.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ọkọ̀ atẹ́gùn kì í sábà ṣe ewu fún àwọn ènìyàn tó ní ìlera (wo ẹ̀gbẹ́ ìdúró), Forbes àti Honigman dámọ̀ràn pé kí ẹnikẹ́ni má ṣe lò wọ́n láti lo oògùn ara rẹ̀ fún ìdí ìṣègùn kankan. Wọ́n sọ pé títà tó ń pọ̀ sí i lásìkò àjàkálẹ̀ àrùn náà fihàn pé àwọn ènìyàn kan ń lò wọ́n láti tọ́jú COVID-19, èyí tó lè léwu tó lè fa ìtọ́jú ìṣègùn tó ṣe pàtàkì.
Honigman sọ pé ohun pàtàkì mìíràn tí a gbé yẹ̀wò ni pé atẹ́gùn atẹ́gùn kò ní pẹ́. “Nígbà tí o bá yọ ọ́ kúrò, ó pòórá. Kò sí àpò ìpamọ́ tàbí àpò ìfowópamọ́ fún atẹ́gùn nínú ara.”
Gẹ́gẹ́ bí Honigman ti sọ, nínú ìwádìí kan níbi tí wọ́n ti lo àwọn ohun èlò ìwádìí pulse oximeters láti fi wọn ìwọ̀n atẹ́gùn nínú àwọn ẹni tí ara wọn le, ìwọ̀n atẹ́gùn àwọn ẹni tí ara wọn le dúró ní ìpele tí ó ga díẹ̀ lẹ́yìn ìṣẹ́jú mẹ́ta nígbà tí àwọn tí ara wọn le tẹ̀síwájú láti gba atẹ́gùn, lẹ́yìn tí wọ́n sì dá ìpèsè atẹ́gùn dúró, ìwọ̀n atẹ́gùn náà ti padà sí ìpele tí a ti fi kún un fún ìṣẹ́jú mẹ́rin.
Nítorí náà, àwọn òṣèré bọ́ọ̀lù alápẹ̀rẹ̀ tó jẹ́ ògbóǹkangí lè rí àǹfààní díẹ̀ gbà láti máa tẹ̀síwájú láti mí atẹ́gùn sí i láàárín àwọn eré, Honigman sọ. Ó máa ń mú kí ìwọ̀n atẹ́gùn nínú àwọn iṣan hypoxic pọ̀ sí i fún ìgbà díẹ̀.
Ṣùgbọ́n àwọn arìnrìn-àjò ski tí wọ́n máa ń fa gáàsì láti inú àwọn táńkì déédéé, tàbí tí wọ́n tilẹ̀ máa ń lọ sí “àwọn ibi ìtura atẹ́gùn” (àwọn ilé iṣẹ́ olókìkí ní àwọn ìlú òkè ńlá tàbí àwọn ìlú tí ó ní ẹ̀gbin púpọ̀ tí ó ń pèsè atẹ́gùn, nígbàkúgbà nípasẹ̀ cannula, fún ìṣẹ́jú 10 sí 30 ní àkókò kan), kì yóò mú iṣẹ́ wọn sunwọ̀n síi ní gbogbo ìrìn àjò náà. Iṣẹ́ wọn lórí àwọn òkè ski. , nítorí pé atẹ́gùn máa ń yọ́ kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí í gbé e kalẹ̀.
Forbes tún tún sọ pé ètò ìfiránṣẹ́ náà ṣe pàtàkì, ó sì sọ pé àpótí atẹ́gùn kò ní ìbòjú ìṣègùn tó bo imú àti ẹnu. Nítorí náà, ẹ̀sùn pé àpótí náà jẹ́ “atẹ́gùn mímọ́ 95%” tún jẹ́ irọ́, ó ní.
“Ní ilé ìwòsàn, a ní atẹ́gùn tó ga jùlọ fún ìṣègùn, a sì máa ń fi ìwọ̀n rẹ̀ sí oríṣiríṣi ìpele láti fún àwọn ènìyàn ní ìwọ̀n atẹ́gùn tó yàtọ̀ síra, ó sinmi lórí bí wọ́n ṣe ń gbà á.” “Fún àpẹẹrẹ, pẹ̀lú ìdènà imú, ẹnìkan lè máa gba atẹ́gùn tó tó 95%. Kò sí.”
Forbes sọ pé afẹ́fẹ́ inú yàrá, tí ó ní 21% atẹ́gùn nínú, máa ń dàpọ̀ mọ́ atẹ́gùn tí a kọ sílẹ̀ nítorí pé atẹ́gùn inú yàrá tí aláìsàn ń mí tún máa ń tú jáde ní àyíká ihò imú, èyí sì máa ń dín ìwọ̀n atẹ́gùn tí a gbà kù.
Àwọn àmì tí wọ́n kọ sí orí àwọn táńkì atẹ́gùn inú agolo náà tún sọ pé wọ́n ń ran àwọn ìṣòro tó bá òkè mu lọ́wọ́: lórí ojú òpó wẹ́ẹ̀bù rẹ̀, Boost Oxygen kọ Colorado àti Rockies sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ibi tí wọ́n ti lè gbé atẹ́gùn inú agolo.
Honigman sọ pé, bí gíga bá ṣe ga tó, bẹ́ẹ̀ náà ni ìfúnpá afẹ́fẹ́ ṣe ń dínkù, èyí tó ń ran atẹ́gùn láti afẹ́fẹ́ lọ́wọ́ láti wọ inú ẹ̀dọ̀fóró. “Ara rẹ kò gba atẹ́gùn dáadáa bíi ti omi òkun.”
Ìwọ̀n atẹ́gùn tó dínkù lè fa àìsàn gíga, pàápàá jùlọ fún àwọn àlejò sí Colorado. “Nǹkan bí 20 sí 25 nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ènìyàn tó ń rìnrìn àjò láti ibi tí omi wà sí ibi gíga ló ń ní àìsàn òkè ńlá (AMS),” Honigmann sọ. Kí ó tó fẹ̀yìntì, ó ṣiṣẹ́ ní Center for High Altitude Research ní University of Colorado Anschutz Medical Campus, níbi tí ó ti ń tẹ̀síwájú láti ṣe ìwádìí.
Igo Boost Oxygen lítà márùn-ún kan ná ní nǹkan bí $10, ó sì lè fúnni ní afẹ́fẹ́ tó tó ọgọ́rùn-ún tí ó ní afẹ́fẹ́ 95% nínú ìṣẹ́jú-àáyá kan.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn olùgbé Denver ní ìṣòro tó pọ̀ jù, nǹkan bí ìdá mẹ́jọ sí mẹ́wàá nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ènìyàn náà tún ní àrùn AMS nígbà tí wọ́n bá ń rìnrìn àjò lọ sí àwọn ìlú ìtura tó ga jùlọ, ó ní. Àwọn àmì àrùn tí afẹ́fẹ́ inú ẹ̀jẹ̀ tí kò pọ̀ (orí fífó, ríru, àárẹ̀, ìṣòro oorun) máa ń fara hàn láàrín wákàtí mẹ́rìnlélógún sí mẹ́rìnlélógún, ó sì lè mú kí àwọn ènìyàn wá ìrànlọ́wọ́ ní ibi tí a ti ń ta afẹ́fẹ́. Honigman sọ pé.
“Ó ń dín àwọn àmì àrùn wọ̀nyí kù ní tòótọ́. Ara rẹ máa ń yá gágá nígbà tí o bá mí atẹ́gùn sínú, àti fún ìgbà díẹ̀ lẹ́yìn náà,” Honigman sọ. “Nítorí náà, tí o bá ní àwọn àmì àrùn díẹ̀ tí o sì bẹ̀rẹ̀ sí í nímọ̀lára, ó ṣeé ṣe kí ó mú kí ara rẹ yá gágá.”
Ṣùgbọ́n fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn, àwọn àmì àrùn náà máa ń padà wá, èyí sì máa ń mú kí àwọn kan padà sí ibi tí atẹ́gùn ń gbé fún ìtura sí i, Honigman sọ. Níwọ́n ìgbà tí ó ju 90% àwọn ènìyàn ti ń fara mọ́ ibi gíga láàárín wákàtí 24 sí 48, ìgbésẹ̀ yìí lè má ṣe àṣeyọrí. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì kan gbàgbọ́ pé atẹ́gùn àfikún yóò dá ìyípadà àdánidá yìí dúró, ó sọ.
“Èrò tèmi ni pé ó jẹ́ ipa placebo, èyí tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ ara,” Honigman gbà bẹ́ẹ̀.
Ó ní, “Gbígba atẹ́gùn tó pọ̀ sí i dún bí ohun tó dára àti ohun àdánidá, àmọ́ mi ò rò pé ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì náà ti fi hàn bẹ́ẹ̀.” “Ẹ̀rí gidi wà pé tí o bá rò pé ohun kan yóò ràn ọ́ lọ́wọ́, ó lè mú kí ara rẹ yá gágá.”
Igbimọ fun Ẹkọ giga ti gba ifọwọsi. Gbogbo aami iṣowo jẹ ohun-ini ti a forukọsilẹ ti Yunifasiti. A lo o nikan pẹlu igbanilaaye.


Àkókò ìfìwéránṣẹ́: May-18-2024